| |
| |
| |
|
|
|
|
HOELEDEN |
| |
Hoeleden telt ca. 1278 inwoners en heeft een oppervlakte van
848 ha. De naam komt waarschijnlijk van het woord "hol", wat
betekent: 'Land met holten'.
Zowat dertien verschillende schrijfwijzen van de dorpsnaam
zijn gekend, waaronder 'Holede' (1232-1247), 'Hoole' (1559)
en 'Houl' (1748). |
| |
Een woordje geschiedenis...
|
|
Gelegen ten noord-westen van Bunsbeek,op de rechteroever van
de Velp, grenst Hoeleden aan de gemeenten Glabbeek- |
 |
|
Zuurbemde, Kersbeek-Miskom, Ransberg en Neerlinter. |
|
De gemeente omvat drie grote wijken: Dorp -
Herrebeke (Herbeek), Geelbergen (Geelberghe: 1632)
en Dries (Vaerendries: 1495)/ |
| |
|
Oude geschriften verhalen zeer weinig aangaande de
geschiedenis van Hoeleden. De eerste bezitters van
de heerlijkheid Hoeleden behoorden tot de familie
van Bierbeek (XIIe eeuw); later werd ze eigendom der
Van Wezemaals (XIIIe eeuw). Gedurende meer dan twee
eeuwen hoorde zij toe aan de baronie van Diest. Toen
Willem De Zwijger de heerlijkheid bezat, werd zij op
bevel van de hertog van Alva, vervolgens van Don
Juan van Oostenrijk, in beslag genomen. De oudste
zoon van De Zwijger, nl. Philips-Willem van Oranje,
kwam opnieuw in het bezit van de heerlijkheid, doch
verkocht ze aan jan Cools (1616). |
|
De Locquenghien de Hoeleden stamden af van Antonius,
heer van Metsbeek, zelf een zoon van de beroemde
burgemeester-ingenieur, aan wie Brussel het kanaal
van Willebroeck dankt. |
|
|
| |
|
De bevolking, die zeer veel geleden heeft van de
godsdienstoorlogen en de pest, telde bij het begin van de
XVIIe eeuw slechts 150 zielen. |
| |
Merkwaardigheden...
|
De St Amanduskerk was vroeger een hulpkapel (quarta
capella). De rechten op de kerk werden in 1204 door de
Heer Walter van Bierbeek aan de abdij van Heilissem
overgemaakt.
Deze kerk hing eerst af van de dekenij Diest, omstreeks
1600 van Zoutleeuw, na 't concordaat (1801-02) van
Lubbeek, in 1830 van de dekenij Diest en in 1873 van de
dekenij Tienen.
Het koor, gebouwd uit baksteen en witte steen, is
gotisch. Bij de ingang van het koor, van weerszijde 'n
hoofd omringd met gotisch gebladerte.
1 ) communiebank : prachtig loofwerk met engelen, tonend
de symbolen der passie en der H. Eucharistie;
2) predikstoel (XVIIe eeuw).
Beeldhouwwerk en smeedwerk in de kerk... |
 |
|
|
H. Lucia-beeld, een kelk houdend, en St Jan de Doper,
allebei gotische beelden; een Kalvarie onder de triomfboog,
uit de XVIe eeuw; een St Amand, met prachtige expressie, uit
de XVe eeuw; een grafsteen waarop de wapens van het
keizerrijk, Keizer Karel neergeknield en een abdis met
opschrift zijn afgebeeld; een folkloristisch beeld van St
Rochus en St Sebastianus; 4 paar massieve kandelaars.
Monstrans van 1786 en kelk van 1791. In de sacristij een
lavabo van 1786 en een staande klok (stijl Lod. XV). |
| |
|
Kasteel -'s Heerenhof- of -Baronhof-... |
Het was omringd met wallen waardoor er slechts toegang was
tot het kasteel langs een kleine brug. Het werd geheel
vernield
in de XVIe eeuw en niet heropgebouwd, zodat slechts enkele
puinen overblijven langs de Velpkant. Op de andere boord van
de Velp werd de « Princenwinninghe » gebouwd, alzo genoemd
omdat zij toehoorde aan het Huis van Oranje en die later de
"Paenhuys" of "Panishoeve" genoemd werd. Het grootste deel
ervan is herbouwd geworden ten tijde van Mw Wwe Gautier,
wiens oudste zoon, een oudheidkundige, boven de ingangspoort
een steen liet aanbrengen met het opschrift : « Primum
lapidem posuit anno salutis 8 Juli 1841 ». Later brouwerij
geworden en eigendom van de familie Legrand, werd het
bewoond door Burgemeester Raeymaekers, en alsdan geroemd als
een der best uitgeruste hoeven van de streek. Voor enkele
tijd werd het de eigendom van de Heer Francen.
Beroemd was vroeger het Schuttershuis, naast de kerk
gelegen, waarvan geen sporen meer overblijven.
Vroeger stonden er twee watermolens, de "overste molen"
(1595) en de "nederste molen" (in puin in de XVIe eeuw)
genaamd.
|
 |
Op de wijk « de Hel » bevindt zich de prachtige hoeve,
toebehorend aan de Heer Mignot, en genaamd "Heidehoeve";
zij is omgeven door groene weiden en de prachtige bossen
met jachtpaviljoen, uit hout opgetrokken, vormen
een brok enig natuurschoon.
Daar de gemeente zeer heuvelachtig ligt - de dorpel der
kerk ligt 47,25 m. boven de zeespiegel - kan men er zeer
mooie hoekjes bewonderen.De Velpvallei (langs beide
boorden der Velp), grenzend aan Zuurbemde en Kersbeek,
met haar frisse, groene weiden en hoge bomen, is zeer
mooi.
De dorpskom zelf, wanneer men ze ziet van op 't gehucht
«Gelbergen»,
met de vele witte huizen en hoeven rond de kerktoren, is
als een echte middeleeuwse versterking.
Vooral het Heibos, met zijn lange sierlijke wegen, is
een wandeling waard. |
|
|
Waarlijk, Hoeleden is een prachtig hoekje in 't mooie
Hageland ! |
| |
|
Foklore... |
1 ) De Schuttersgilde of St Sebastiaansgilde, die heden nog
bestaat; elke Zondag vermaakt een groot deel van de
bevolking
zich nog met de handboog. Soms trekt men ook naar naburige
dorpen om prijskampen te schieten en de Hoeledenaren moeten
niet onderdoen voor de besten.
2) Hanengevechten, 'n sport dat in 't Hageland druk beoefend
werd; ook in 't dorp zaten veel hanenliefhebbers, zodat er
regelmatig hanengevechten werden gehouden, die altijd veel
volk aanlokten.(zijn nu wettelijk verboden)
3) Kermis op den Hoeleedse Dries sinds 1907. Altijd veel
ambiance en optredens van bekende mensen.
4) In de kerk van Hoeleden wordt, vooral op 6 Februari en in
de octaaf daarna, de H. Amandus aangeroepen tegen vallende
ziekten, beroerte, lamheid, zwakheid en tegen alle
veeziekten. Op zeer oude vaantjes leest men :
|
"Ghij menschen klein en groot
"Komt tot Holede in uwen noot :
"Daar rust St Amand ghepresen
"Die menschen en beesten kan genesen" (1669).L.
Holsbeek |
| |
|
|
| |
|
|
|
|
